17 | Czas jazdy (min): min – max 60 – 62 |
co 4 – 6 – 7 minut |
17 – linia tramwajowa zwykła (rozkład jazdy), która kursuje z Winnicy na PKP Służewiec z kursami skróconymi na trasie z Metra Marymont i Tarchomina Kościelnego. Linię obsługują zajezdnie tramwajowe Mokotów oraz Żoliborz.
Historia[]
Linię "17" po raz pierwszy uruchomiono 17 sierpnia 1908 roku na trasie spod Dworca Kowelskiego przez Sierakowską, Nalewki, Bielańską, Trębacką, Krakowskie Przedmieście, Królewską, Marszałkowską, Złotą i Srebrną na Towarową. Na takiej trasie kursowała do kwietnia 1909 roku, kiedy skierowano ją od Marszałkowskiej na Plac Zbawiciela. Następnie jej trasę systematycznie wydłużano raz na kilka lat, by w 1929 roku dotrzeć przez Śniadeckich i Nowowiejską na Plac Narutowicza. Południowy kraniec linii już się nie zmienił, natomiast na północy wydłużono bieg „siedemnastki” najpierw przez Krajewskiego i Mickiewicza na Plac Wilsona w 1931 roku, a następnie w 1936 roku na pętlę Potocka. Wkrótce skierowano ją nowo wybudowanym wiaduktem żoliborskim, a w 1938 roku wydłużono wzdłuż ul. Marymonckiej na pętli Bielany-AWF. Na takiej trasie dotrwała do wybuchu II wojny światowej.
W trakcie okupacji linię „17” przywrócono do kursowania 31 marca 1940 roku początkowo na trasie z Bielan-AWF przez Mickiewicza i Bonifraterską na Plac Krasińskich, później linię stopniowo wydłużano najpierw na Plac Teatralny, a w 1941 roku ostatecznie przez Krakowskie Przedmieście, Królewską, Marszałkowską, Złotą i Grójecką na Plac Narutowicza, wkrótce jednak uproszczono trasę, kierując linię "17" na Aleje Jerozolimskie. Na takiej trasie linia kursowała do momentu wybuchu powstania warszawskiego.
Po wojnie „siedemnastka” powróciła na torowiska 9 maja 1946 roku początkowo na krótkiej trasie sprzed Hotelu Bristol wzdłuż Królewskiej i Marszałkowskiej na Plac Zbawiciela. Tę trasę stopniowo wydłużano wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia i Miodowej aż do pętli Muranowska, jednak w wyniku likwidacji torowisk na Miodowej, Krakowskim Przedmieściu i Królewskiej linię skierowano najpierw na trasę Plac Teatralny – Plac Zbawiciela, a po kilku kolejnych zmianach zlikwidowano ją 23 listopada 1948 roku.
Po raz kolejny linia „17” pojawiła się na torach 19 listopada 1951 roku, kiedy to wyjechała na pierwszy kurs z Potockiej przez Słowackiego, Mickiewicza, Nowotki, Marszałkowską i Królewską najpierw na Plac Grzybowski, a od 1952 roku dalej na południe do Alej Jerozolimskich i na Plac Trzech Krzyży. W 1954 roku linię skierowano na Bielany-AWF, a w 1956 wydłużono jej bieg przez Most Poniatowskiego na Grochów, na pętlę Wiatraczna. Kolejne zmiany miały miejsce w 1959 roku po otwarciu torowiska na ul. Stołecznej i ul. Marchlewskiego oraz w 1961 roku na Marymonckiej, dzięki czemu linia dojechała aż do pętli Huta. W wyniku likwidacji skrętów u zbiegu Alej Jerozolimskich z Marchlewskiego, co miało miejsce w 1973 roku, linię „17” przedłużono na południe, na Służewiec, a w relacji na Grochów zastąpiona została przez linię 5.
Trasa nie ulegała zmianom przez kilkadziesiąt lat, w latach 2009–2011, w związku z budową Mostu Północnego, linia była skrócona do pętli Twardowska. W styczniu 2013 roku, w ramach oszczędności, skrócono co drugi kurs do pętli Metro Marymont, jednak z powodu zachowania identycznego oznaczenia linii i podobieństwa nazwy obu krańców („Metro Marymont” i „Metro Młociny”) pasażerowie często nie byli świadomi, że wsiadają w pojazd odbywający kurs skrócony. Pod wpływem wielu skarg i komentarzy w mediach od 11 lutego została wydzielona linia 37, obejmująca skrócone kursy, co wiązało się ze zmniejszeniem częstotliwości kursowania linii „17” w kierunku Metra Młociny. W przeciwnym kierunku bowiem pojazdy obsługujące linię 37 kursowały już jako "17" na Służewiec.
Po zakończeniu budowy trasy tramwajowej na Tarchomin do pętli Tarchomin Kościelny linia "17" miała zostać wydłużona do rzeczonej pętli, jednak nie uczyniono tego od razu ze względu na nieoddanie do użytku podstacji tramwajowej na ul. Światowida, później trasa miała zostać wydłużona w marcu 2015 roku, po uruchomieniu podstacji przy ul. Ćmielowskiej, jednak nastąpiło to dopiero dnia 4 maja 2015 roku.
Po zakończeniu przebudowy ul. Wołoskiej i nieodwieszeniu linii 37, przywrócono kursy skrócone linii rozpoczynające i kończące się na Metrze Marymont - zastąpienie linii kursami argumentowano tym, że na linii kursuje jedynie nowoczesny tabor i pasażerowie będą o skróceniu kursu odpowiednio informowani m.in. komunikatami głosowymi.
22 sierpnia 2016 roku, w związku z rozpoczęciem przebudowy ulicy Marynarskiej, linia została tymczasowo skrócona do pętli Woronicza. 3 września 2018, po zakończeniu remontu, linia została ponownie skierowana do pętli PKP Służewiec.
Początkowo po otwarciu trasy tramwajowej do pętli Winnica trasa linii nie miała ulec zmianie, jednak za sprawą petycji mieszkańców podjęto decyzję o skierowaniu „siedemnastki” do nowej pętli, co ostatecznie nastąpiło 4 września 2021 roku[1].
29 września 2022 roku część kursów skróconych wróciła na kraniec Tarchomin Kościelny.
Trasa podstawowa[]
ostatnio zmieniana 4 września 2021 roku
Ulice[]
Winnica – Światowida – Trakt Nadwiślański – al. Kuklińskiego – Most Marii Skłodowskiej-Curie – al. Wittek – Marymoncka – Słowackiego – Popiełuszki – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Rakowiecka – Boboli – Wołoska – Marynarska – PKP Służewiec
Kursy skrócone I: Metro Marymont – Słowackiego – Popiełuszki – ... – Wołoska – Marynarska – PKP Służewiec
Kursy skrócone II: Tarchomin Kościelny – al. Kuklińskiego – Most Marii Skłodowskiej-Curie - ... - Wołoska – Marynarska – PKP Służewiec
Przystanki[]
Winnica
Winnica
Grzymalitów
Nowodwory
Štefánika
Mehoffera
Tarchomin
Myśliborska
Śreniawitów
Stare Świdry
Świderska
Cmentarz Włoski
Przy Agorze
UKSW
Szpital Bielański
AWF
Podleśna-IMGW
Metro Słodowiec
Park Kaskada
Metro Marymont
Księdza Popiełuszki
Plac Grunwaldzki
Rondo Radosława
Rondo Radosława
Stawki
Anielewicza
Nowolipki
Kino Femina
Hala Mirowska
Rondo ONZ
Dworzec Centralny
Koszykowa
Nowowiejska
GUS
Biblioteka Narodowa
Metro Pole Mokotowskie
Kielecka
Rakowiecka-Sanktuarium
Kulskiego
Wołoska-Szpital
Wołoska
Woronicza
Konstruktorska
Domaniewska
Rondo Unii Europejskiej
Postępu
Wynalazek
PKP Służewiec
PKP Służewiec
Kursy skrócone I:
Metro Marymont
Księdza Popiełuszki
Plac Grunwaldzki
(...)
Wynalazek
PKP Służewiec
PKP Służewiec
Kursy skrócone II:
Tarchomin Kościelny
Mehoffera
Tarchomin
(...)
Wynalazek
PKP Służewiec
PKP Służewiec
Ciekawostki[]
- Linia "17" jest najdłuższą linią tramwajową w Warszawie. Długość jej trasy wynosi 23.4 kilometry.
Przypisy
- ↑ Stałe zmiany w układzie komunikacyjnym w związku z wydłużeniem trasy tramwajowej do Winnicy, wtp.waw.pl (archiwum), 2021.09.02. [dostęp: 2021.09.03].
Linki zewnętrzne[]
- Szczegółowa historia linii 17 w okresie przedwojennym
- Szczegółowa historia linii 17 w okresie wojennym
- Szczegółowa historia linii 17 w okresie powojennym