19

Ujednoznacznienie

Ten artykuł dotyczy linii tramwajowej 19. Zobacz też: 19a, 19s i 19-kreślone.

19	Czas jazdy (min): min – max 55 – 61
Częstotliwość: (szczyt – poza – dni wolne) co 8 – 12 – 15 minut

19 – linia tramwajowa zwykła (rozkład jazdy), która kursuje z Nowego Bemowa do Stegien. Linię obsługują zajezdnie tramwajowe Mokotów i Żoliborz.

Historia[]

Linia "19" została uruchomiona w 1908 roku na trasie z pętli u zbiegu ul. Dzikiej z Gęsią przez Dzielną, Karmelicką, Leszno, Solną, Chłodną, Żelazną, Złotą i Marszałkowską na Plac Zbawiciela. Później linię jeszcze wydłużono na Powązki-IV Brama, jednak już w 1910 roku uległa ona likwidacji, a trasa została przejęta przez linię tramwajową "O".

Po raz kolejny "dziewiętnastka" wyruszyła na trasę 12 lutego 1920 roku w związku z otwarciem nowej trasy tramwajowej na ul. Puławskiej i połączyła Smoczą przez ul. Gęsią, Nalewki, pl. Teatralny, Trębacką, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Aleje Jerozolimskie, Marszałkowską i Puławską do tymczasowej pętli u zbiegu z ul. Madalińskiego, Jeszcze w tym samym roku otwarto nowy odcinek do ul. Dolnej. W 1923 roku bieg "dziewiętnastki" wydłużono z jednej strony do pętli Cmentarz Żydowski przy ul. Okopowej, a w 1924 roku z drugiej strony do pętli Wierzbno przy ul. Puławskiej. Na takiej trasie linia dotrwała do 1935 roku, kiedy to w związku z uruchomieniem linii tramwajowej "T" skrócono jej bieg do Placu Teatralnego na północy, zaś w 1936 roku wydłużono kursowanie linii do pętli Służew. Po otwarciu nowego torowiska w 1938 roku na Wyścigi linię przekształcono w linię podmiejską "S", jednak po włączeniu terenów wyścigów do Warszawy od 31 stycznia 1939 linia ponownie kursowała pod oznaczeniem "19" na trasie Plac Zbawiciela – Wyścigi. Na takiej trasie linia kursowała do wybuchu II wojny światowej.

Ponownie linię uruchomiono 14 listopada 1939 roku po odgruzowaniu ul. Puławskiej, ale jedynie na trasie z Placu Unii Lubelskiej na Służew i bez oznaczenia numerowego, dopiero dnia następnego wydłużono jej bieg do Placu Zbawiciela i nadano jej numer "19". Linia tak kursowała do 25 kwietnia 1941 roku, kiedy to przedłużono jej trasę na Plac Teatralny z wprowadzeniem jednokierunkowego przejazdu ul. Królewską, Krakowskim Przedmieściem, Trębacką, Focha, Senatorską, Żabią, Graniczną i ponownie Królewską do Marszałkowskiej. Na takiej trasie linia kursowała do wybuchu powstania warszawskiego.

Po wojnie linia "19" została uruchomiona 25 maja 1946 roku na trasie z Placu Unii Lubelskiej przez Puławską na Wyścigi. Bez większych zmian kursowała do 1951 roku, wówczas połączono ją z linią 15 i zlikwidowano. Wkrótce jednak, w 1954 roku, w wyniku reorganizacji linii tramwajowych ponownie ją wydzielono i skierowano na trasę z Placu Grzybowskiego przez Królewską, Marszałkowską i Puławską na Wyścigi, jednak jeszcze w tym samym roku, w celu poprawy obsługi komunikacyjnej Alej Jerozolimskich skierowano ją na pętlę Plac Starynkiewicza. Potem, w 1957 roku, przedłużono ją najpierw wzdłuż ul. Towarowej na Staszica, a w 1961 roku przez ul. Obozową na Koło.

Trasę linii "19" w znaczy sposób zreorganizowano w 1964 roku, kiedy skierowano ją od pl. Zbawiciela przez Nowowiejską, Chałubińskiego, Marchlewskiego, al. Świerczewskiego, Okopową i Powązkowską na pętlę Powązki-IV Brama. W 1970 roku przyszła kolejna korekta trasy i "dziewiętnastka" pojechała przez Okopową i Marchlewskiego do Broniewskiego i do pętli Jarzębskiego (ob. Piaski), a w 1972 roku uproszczono jej przebieg kierując jedynie na ul. Marchlewskiego zamiast przez ul. Okopową. Od tego czasu przetrwała bez zmian aż do 31 sierpnia 2009 roku, kiedy to została skasowana i zastąpiona liniami: 33 na ul. Broniewskiego oraz 10 na ul. Puławskiej.