Warszawikia
Advertisement

Henryk Wierzchowski (1904-1994) - historyk z wykształcenia, nauczyciel z zawodu, varsavianista z zamiłowania.

Życiorys[]

Urodził się 8 lipca 1904 roku w Sandomierzu jako trzeci syn Władysława Wierzchowskiego i Marii z Zagórskich. Posiadał liczne rodzeństwo - w sumie pięciu braci i dwie siostry (Melania, Kazimierz, Aleksander, Jadwiga (zmarła jako niemowlę), Henryk, Józef, Jan, Marian). Po ukończeniu ośmioletniego gimnazjum filologicznego w Sandomierzu wstąpił na Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. W 1928 roku uzyskał dyplom magistra filozofii w zakresie historii. W roku szkolnym 1928/1929 zatrudniony był jako nauczyciel w Państwowym Gimnazjum w Tomaszowie Lubelskim. Następnie w 1929/1930 w Państwowym Gimnazjum w Białymstoku, a w 1930/1931 również w Państwowym Gimnazjum Żeńskim w Łomży. Od 1931 roku po przeniesieniu się do Państwowego Gimnazjum im. Stanisława Leszczyńskiego w Ostrołęce, poprzez lata okupacji, do 1950 roku związany z systemem oświaty regionu Ostrołęckiego i Ostrowi Mazowieckiej. W 1950 roku wraz z rodziną przenosi się do Warszawy. Po trzech latach pracy w szkołach na Pradze i Żoliborzu, w 1953 roku, podejmuje pracę w Liceum w Aninie (obecnie XXVI L.O.). Pracował w nim aż do przejścia na emeryturę w 1977 roku.

W pracy ze swoimi podopiecznymi szczególną uwagę zwracał na poznawanie historii własnego regionu. Był autorem wielu publikacji dotyczących terenów prawobrzeżnej Warszawy, oraz autorem kilkudziesięciu haseł do "Encyklopedii Warszawy". Przez wiele lat kierował pracą Dzielnicowej Komisji Historycznej Oddziału ZNP Praga Południe. Zainicjował, uczestniczył i osobiście rejestrował "Koło Anin" przy Oddziale Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy.

Na początku lat 70. XX wieku zainicjował kursy wiedzy o Warszawie, które prowadzone były w oddziale grochowskim TPW przez panią Danutę Gryszkiewicz-Kończak. Zasłynął jako gorliwy obrońca terenu bitwy pod Olszynką Grochowską, przez który miały iść instalacje ciepłownicze. Jego starania doprowadziły do częściowej zmiany planu zagospodarowania terenu. Starał się o utworzenie Muzeum Historycznego Pragi Południe, nie udało mu się to jednak.

W Warszawie mieszkał w mieszkaniu służbowym przy Liceum im. Powstańców Warszawy przy ul. Boremlowskiej (1950-1956) oraz w służbowym mieszkaniu przy Szkole Podstawowej nr 72, przy ul. Michała Paca 42/44 (1956-1994).

Henryk Wierzchowski zmarł jako Prezes Oddziału Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy, w dniu 7 stycznia 1994 roku. Został pochowany 13 stycznia na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 253, III rząd, grób 26) w grobie rodziny Sobczyk, z której wywodziła się jego żona Eugenia. W 1999 roku część ulicy Teodora Axentowicza w Aninie - od ul. Alpejskiej do ul. Bronisława Czecha (pomiędzy ul. Nawigatorów i ul. Żuławską) nadano imię Henryka Wierzchowskiego.

Przebieg pracy zawodowej[]

  • 1928/1929 nauczyciel w Państwowym Gimnazjum w Tomaszowie Lubelskim
  • 1929/1930 i 1930/1931 nauczyciel w Państwowym Gimnazjum w Białymstoku
  • 1930/1931 nauczyciel w Państwowym Gimnazjum Żeńskim w Łomży
  • 1931-1939 Państwowe Gimnazjum im. Stanisława Leszczyńskiego w Ostrołęce - nauczyciel historii i nauki o Polsce oraz kierownik internatu szkolnego (1931-1932)
  • 1940 dwuklasowa szkoła podstawowa we wsi Orło koło Małkini
  • 1940-1941 szkoła powszechna w Małkini
  • 1940-1945 kierownik Szkoły Powszechnej w Kańkowie (w powiecie Ostrów Mazowiecka)
  • 1941-1944 nauczyciel w Tajnym Gimnazjum i Liceum Golesin
  • 1945-1950 dyrektor Państwowego Gimnazjum i Liceum dla Młodzieży w Ostrołęce
  • 1945-1950 dyrektor Państwowego Gimnazjum i Liceum dla dorosłych w Ostrołęce
  • 1950/1951 i 1951/1952 dyrektor Liceum im. Powstańców Warszawy, wtedy przy ul. Boremlowskiej, (obecnie XIX L.O.)
  • 1952/1953 dyrektor Liceum im. Stefanii Sempołowskiej na Żoliborzu
  • 1952-1963 dyrektor wieczorowego Liceum Ogólnokształcącego dla Kadry Oficerskiej Warszawskiego Okręgu Wojskowego
  • 1953-1977 Liceum w Aninie (obecnie XXVI L.O.) (1964-1969 zastępca dyrektora)

Działalność społeczno-polityczna[]

  • 1945-1950 wiceprezes Zarządu Powiatowego Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i prezes Towarzystwa Burs i Stypendiów w Ostrołęce
  • 1947-1950 członek Zarządu Grodzkiego Stronnictwa Ludowego - Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Ostrołęce
  • 1963-1967 sekretarz koła ZSL w Aninie
  • 1967-1972 przewodniczący Komisji Rewizyjnej Oddziału Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy
  • 1967-1974 prezes koła ZSL w Aninie
  • 1969-1973 zastępca przewodniczącego Komisji Kultury Dzielnicowej Rady Narodowej Pragi Południe
  • 1969-1973 sekretarz Klubu Radnych ZSL Praga Południe
  • 1970-1972 sekretarz Komisji Kultury i Oświaty Warszawskiego Komitetu ZSL
  • 1972-1974 sekretarz Komisji Historii Wydziału Kultury ZSL
  • 1973-1994 prezes Oddziału Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy

Odznaczenia[]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Odznaka Zasłużony Działacz Kultury
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej
  • Złota odznaka Honorowa Za zasługi dla Warszawy
  • Złota odznaka ZNP (Związku Nauczycielstwa Polskiego)
  • Brązowy Medal Za zasługi dla obronności Kraju
  • Srebrny Medal Za zasługi dla obronności Kraju

(za Słownikiem biograficznym zasłużonych dla oświaty i wychowania w Warszawie i województwie stołecznym od 1919 roku (z. 2, Warszawa 1997, s. 168)

Publikacje[]

  • "Las - rolnicze osiedle Warszawy". - Warszawa, 2006.
  • "Monografia Pragi Pólnoc" (wraz z Janem Bergerem)
  • "Muzeum Wawerskie. Nieznana karta z dziejów okupacji hitlerowskiej". - "Słowo Powszechne", 1977, nr 264 (26-27 XI).
  • "Stanisław Krupka 1900-1977". - "Rocznik Mazowiecki", t. 9, 1987.
  • "Zerzeń i jego historia". - Warszawa, 1999.
  • "Z dziejów Międzylesia". - Wyd. 2. popr. - Warszawa 2005.
  • "Diariusz wydarzeń z lat 1939-1944 na Pradze Północ". - Warszawa, 1984. (Wydany przez Urząd Dzielnicy Warszawa Praga Południe i Oddział Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy)
  • "Praga Południe 1939-1945. Wydarzenia historyczne upamiętnione pomnikami, tablicami Pamięci Narodowej". - Warszawa, 1984. (Wydana przez Urząd Dzielnicy Warszawa Praga Południe i Oddział Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy)
  • "Śladami Powstania Listopadowego. Grochów - Wawer". - Warszawa, 1980. (Wydana przez Urząd Dzielnicy Warszawa Praga Południe i Oddział Grochów Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Broszura ta była rozsyłana do rożnego typu szkół)
  • "Encyklopedia Warszawy" - opracował kilkadziesiąt haseł.

Na podstawie książki "Wawer i jego osiedla" / Red. Jan Czerniawski, współpr. Mirosława Skoczeń. - Warszawa, 2007. ISBN 978-83-921690-3-1, wydanej przez Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m. st. Warszawy w ramach serii Biblioteka Wawerska, Nr 3.

Advertisement