Tekst źródłowy strony Plac Unii Lubelskiej

{{DisambigR|placu|[[Zespół przystankowy Plac Unii Lubelskiej]]}}
{{Zabytek|left|605}}
{{Plac_infobox
|nazwa_placu=Unii Lubelskiej
|rejon_MSI=[[Śródmieście Południowe]]
|dzielnica=[[Śródmieście]]
|zdjęcie=Grafika:Plac_Unii_Lubelskiej.JPG
|opis=Plac Unii Lubelskiej
|rok=[[Historia w XVIII wieku|lata 70. XVIII wieku]]
|numery=1-2
|komunikacja_miejska=''{{przystanek|Plac Unii Lubelskiej}}''}}
'''[[Ulice|Plac Unii Lubelskiej]]''' (dawniej też '''plac Mokotowski''', '''rondo Keksholmskie''') – [[plac]] w formie ronda położony w [[Śródmieście Południowe|Śródmieściu Południowym]] w dzielnicy [[Śródmieście]], w pobliżu granicy z [[Mokotów|Mokotowem]]. Plac powstał jako część [[Oś Stanisławowska|Osi Stanisławowskiej]], dziś zbiegają się na nim (zgodnie z ruchem wskazówek zegara): [[Ulica Marszałkowska|Marszałkowska]], {{aleja|Szucha}}, {{ulica|Bagatela}}, [[Ulica Klonowa w Śródmieściu|Klonowa]], {{ulica|Puławska}}, {{ulica|Boya-Żeleńskiego}} oraz [[Ulica Polna w Śródmieściu|ulica Polna]]. 

===Historia===
[[Plik:Plac Unii Lubelskiej (widok z nr 2).JPG|right|thumb|250px|Plac Unii Lubelskiej widziany z [[Dom przy Puławskiej 2|wieżowca "Plac Unii"]]]]
Plac w tym miejscu ukształtował się [[Historia w XVIII wieku|w latach 70. XVIII wieku]] w związku z utworzeniem z inicjatywy króla polskiego [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] tzw. [[Oś Stanisławowska|Osi Stanisławowskiej]] z ''[[Droga Królewska|Drogą Królewską]]'' wiodącą z [[Zamek Ujazdowski|Zamku Ujazdowskiego]] na [[Pole Elekcyjne|pola elekcyjne]] na [[Wola|Woli]] oraz z szeregiem gwiaździstych placów połączonych ze sobą drogami. Ten plac, zwany '''placem Mokotowskim''', znalazł się tuż przy samych [[Okopy Lubomirskiego|Okopach Lubomirskiego]], będących wyznacznikiem granicy miasta. Dlatego też tutaj w latach [[1816]]-[[1818]] powstały zaprojektowane przez [[Jakub Kubicki|Jakuba Kubickiego]] [[Rogatki mokotowskie]]. W [[1822]] roku został wybrukowany. W [[1875]] roku nazwę placu zmieniono na '''rondo Keksholmskie''' – w bezpośrednim sąsiedztwie stacjonował rosyjski Lejb-Gwardyjski Pułk Keksholmski. Nazwa ta zachowała się do [[1919]] roku, kiedy to wprowadzono obecną.

Tereny te znajdowały się na peryferiach miasta, dlatego długo nie zostały zabudowane – wzrost zainteresowania nimi miał miejsce dopiero [[Historia w XX wieku|na początku XX wieku]] – wówczas przy placu powstały wielopiętrowe kamienice: [[Kamienica Kacperskich|Kacperskich]] czy przy [[Ulica Bagatela|Bagateli]] [[Dom przy Bagateli 14|nr 14]] i [[Dom przy Bagateli 15|nr 15]]. W [[1894]] roku stąd zaczęła kursować [[Koleje dojazdowe|kolejka wilanowska]], w [[1898]] [[Koleje dojazdowe|kolejka grójecka]] (kursowały na plac do [[1935]] roku), a w [[1908]] zaczęły tu dojeżdżać elektryczne [[tramwaje]] (konne kursowały od [[1886]] roku). 11 listopada [[1932]] roku na placu ustawiono [[Pomnik Lotnika]], dzieło [[Edward Wittig|Edwarda Wittiga]]. Pomnik został zniszczony przez Niemców w [[1944]] roku (jego cokół stał tu jeszcze kilka lat [[Historia powojenna|po wojnie]], a jego części zostały porzucone w parku przy [[Dworek Grochowski|Dworku Grochowskim]] ówcześnie noszącym imię 13 września 1944 r., obecnie im. Leśnika). Pomnik odtworzono w [[1967]] r. u zbiegu [[Ulica Żwirki i Wigury|Żwirki i Wigury]] i [[Ulica Wawelska|Wawelskiej]] zapomniawszy o istniejących elementach [[cokół|cokołu]]. [[II wojna światowa|Podczas II wojny światowej]] plac znalazł się w zasięgu dzielnicy niemieckiej, dzięki czemu jego zabudowa dobrze przetrwała wojnę. Od 30 lipca [[1943]] roku do 17 stycznia [[1945]] roku nazywał się on ''Lubliner Platz'' (plac Lubelski). W [[1964]] roku plac został przebudowany<ref>[http://www.trasbus.com/kal1964.htm Kalendarium zmian w komunikacji miejskiej – rok 1964, trasbus.com, dostęp: 13.07.2010]</ref>.

Współczesna nazwa placu nawiązuje do '''[[:wikipedia:pl:Unia lubelska|Unii Lubelskiej]]''' – zawartego 1 lipca [[1569]] roku związku pomiędzy Koroną Polską a Wielkim Księstwem Litewskim, które zakończyło się utworzeniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

===Ciekawostki===
[[Grafika:Unii_Lubelskiej_plac.jpg|right|thumb|250px|Zabytkowy słup ogłoszeniowy przy placu]]
* Na placu, przed [[Dom przy Bagateli 15|kamienicą]] o adresie [[Ulica Bagatela|Bagatela 15]] znajduje się '''[[Zabytki|zabytkowy]] słup ogłoszeniowy''' z [[1894]] roku, najstarszy oraz jedyny taki w [[Warszawa|Warszawie]]. W [[2002]] roku przeszedł gruntowną renowację. Urzędnicy chcieli go w [[Grudzień 2008|grudniu]] [[2008]] przenieść na [[Ulica Krakowskie Przedmieście|Krakowskie Przedmieście]], jednak mieszkańcy sprzeciwili się temu w pikiecie.
* [[Historia międzywojenna|W okresie międzywojennym]] plac pełnił funkcję pętli tramwajowej, a pośrodku znajdował się zieleniec otoczony secesyjną kratą z drewnianą budką poczekalni. Ten stan zmieniło dopiero ustawienie [[Pomnik Lotnika|pomnika Lotnika]].
* Plany budowy [[metro|metra]] z [[Historia międzywojenna|okresu międzywojennego]] zakładały budowę na placu stacji metra będących stykiem trzech linii, w tym jednej głównej północ-południe.
* Plac był miejscem zakończenia linii [[trolejbus|trolejbusowej]] (pętla objazdowa przez ul. Bagatela i al. Szucha - ówcześnie al. I Armii Wojska Polskiego).
* Plac, ze względu na skomplikowany układ jezdni, był częstym miejscem egzaminów na prawo jazdy. Podczas jazdy [[Ulica Puławska|Puławską]] egzaminator przed placem prosił o "zawrócenie na najbliższym skrzyżowaniu". Tutaj taki manewr jest możliwy tylko przy zignorowaniu poziomego oznaczenia "skręt w lewo" i ciągłym trzymaniu się prawego pasa.
* Do [[2006]] roku przy placu stał budynek [[Supersam|Supersamu]] ([[Ulica Puławska|Puławska 2]]) – został on rozebrany, a w jego miejscu powstał biurowiec z galerią handlową ([http://bi.gazeta.pl/im/5/4355/z4355295X.jpg]) projektu [[Stefan Kuryłowicz|Stefana Kuryłowicza]].
* Teren zielony w południowo-wschodniej części placu w [[Czerwiec 2012|czerwcu]] [[2012]] roku otrzymał nazwę [[skwer Jacka Kaczmarskiego]].
* Z narożnych elementów stopy cokołu przedwojennego pomnika lotnika wykonano trzy  kamienie pamiątkowe: grenadierów wszystkich czasów (róg [[ulica Grenadierów|ul. Grenadierów]] i [[aleja Stanów Zjednoczonych|al. Stanów Zjednoczonych]] na [[Grochów|Grochowie]]) oraz w miejscach upadków samolotów z pomocą dla Powstania - na [[Wola|Woli]] i na [[Okęcie|Okęciu]]. 

==Galeria==
<gallery>
Grafika:Bagatela_(kamienica_nr_15,_plac_Unii_Lubelskiej).JPG|Dziewięciokondygnacyjna [[Dom przy Bagateli 15|kamienica]] przy [[Ulica Bagatela|Bagateli 15]], róg placu Unii
Grafika:Mokotow rogatka.jpg|[[Rogatki mokotowskie|Rogatka miasta przy pl. Unii Lubelskiej]]
Plik:Skanuj0013.jpg|Fragment placu z cokołem po [[Pomnik Lotnika|pomniku Lotnika]] [[Historia powojenna|w latach 60.]]
</gallery>

{{Przypisy}}

==Linki zewnętrzne==
* [http://www.wikipedia.pl/wiki/Plac_Unii_Lubelskiej_w_Warszawie Plac Unii Lubelskiej na Wikipedii] 
* [http://www.warszawa1939.pl/widok.php?kod=unii Przedwojenne zdjęcia placu na warszawa1939.pl]
[[Kategoria:Ulice w Śródmieściu|Unii Lubelskiej]]